Η θεατρική δραστηριότητα στο Κροκύλειο τις τελευταίες δεκαετίες είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τα "ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΕΙΑ", έναν θεσμό που προσέδωσε πλούσια πολιτιστική πνοή στον τόπο μας. Πολλές από τις παραστάσεις που ανέβηκαν ήταν υψηλού επιπέδου, με θεματολογία που συχνά επικεντρωνόταν στη ζωή και την παρακαταθήκη του Μακρυγιάννη.
Σε μία χώρα της οποίας η ύπαιθρος ερημώνει, τα σχολεία κλείνουν και το θέατρο αποτελεί πολιτιστική πολυτέλεια, το Κροκύλειο δημιουργεί μία φωτεινή εξαίρεση. Τα αρχεία του Συλλόγου μαρτυρούν μια εντυπωσιακή συχνότητα παραστάσεων για τα δεδομένα ενός ορεινού οικισμού. Η αναδρομή που ακολουθεί βασίζεται σε αρχειακό υλικό της εφημερίδας μας, φωτογραφικά τεκμήρια και προσωπικές μαρτυρίες. Η καταγραφή παραμένει ανοιχτή σε συμπληρώσεις, ώστε να συμπεριληφθεί μελλοντικά κάθε παράσταση που τυχόν διέφυγε της παρούσας έρευνας.
«Μακρυγιάννης, ο σταυραετός της Ρούμελης» (1973)
Η πρώτη αναφορά που βρήκαμε για θεατρική παράσταση στο Κροκύλειο αφορά το έργο του Γιώργου Καψάλη (1938-1999) με τίτλο «Μακρυγιάννης, ο σταυραετός της Ρούμελης» που παίχτηκε από τον ερασιτεχνικό θίασο του Γυμνασίου Λιδωρικίου και "περιόδευσε" με πολύ μεγάλη επιτυχία εκτός Λιδωρικίου σε Πεντάπολη και Κροκύλειο περί το 1973, σύμφωνα με σχετική ανάρτηση που βρήκαμε στο lidoriki.com. Δεν σώζεται κάποιο ντοκουμέντο της παράσταστασης ενώ μετά από επικοινωνία με τον ανηψιό του συγγραφέα κ. Θύμιο Καψάλη διιαπιστώθηκε πως δεν υπάρχει ούτε αντίγραφο του ίδιου του έργου.
«Ο Μακρυγιάννης» (1975)
Ήταν η επομένη του Πάσχα, ανήμερα του Αη Γιωργιού (5 Μαΐου) που η παράσταση
"Ο Μακρυγιάννης" παίχτηκε στην κατάμεστη πλατεία του χωριού μας, για
τα πρώτα Μακρυγιάννεια, σε μία εξέδρα που στήθηκε μπροστά ακριβώς από το σχολαρχείο (σημερινό ξενοδοχείο) από τον θίασο της Ελληνικής Λαϊκής Σκηνής, του σκηνοθέτη
Κλέαρχου Καραγιώργη με πρωταγωνιστή τον
Φοίβο Ταξιάρχη. Το έργο που έγραψε ο
Δημήτρης Φωτιάδης, συγκέντρωσε πολύ κόσμο γεμίζοντας ασφυκτικά την πλατεία και πρόκειτε μάλλον για την πρώτη επαγγελματική παράσταση που φιλοξένησε το Κροκύλειο. Στην εφημερίδα
ΤΟ ΚΡΟΚΥΛΕΙΟ ΑΦ58 ΑΠΡ-ΜΑΙ-ΙΟΥΝ-1995 φιλοξενείται μία ενδιαφέρουσα αναδρομή για το πώς προγραμματίστηκε η παράσταση.
«Ο Τυχοδιώκτης» (1979)
Στα πλούσια Μακρυγιάννεια του 1979, παρουσιάστηκε (πιθανότατα πάλι στην πλατεία) η θεατρική παράσταση "Ο Τυχοδιώκτης" του Χουρμούζη από τον θίασο "ΔΕΣΜΟΙ" με πρωταγωνίστρια την Ασπασία Παπαθανασίου.
«Οι χωριάτες» (1983)
Θεατρική παράσταση από τον θίασο ΠΑΛΚΟΣΕΝΙΚΟ των αδερφών Τσάγκα με το έργο του Ρουζάντε "Οι χωριάτες"
«Η δε γυνή να φοβείται τον άνδρα» (1987)
Το θεατρικό τμήμα του ομόνυμου συλλόγου «Ο Μακρυγιάννης» της Άρτας, βρίσκεται προσκεκλημένο στο χωριό μας και παρουσιάζει το κλασικό έργο «Η δε γυνή να φοβείται τον άνδρα», σε σκηνοθεσία Γρηγόρη Βαφιά στα πλαίσια των εκδηλώσεων ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΕΙΑ 1987.
«Ο αφελής» (1987)
Για πρώτη και μοναδική έως σήμερα, φορά συγκροτείται θεατρική ομάδα Κροκυλείου. Η ομάδα παρουσιάζει στις 12 Αυγούστου στην πλατεία, το έργο του Δημήτρη Ψαθά «Ο αφελής». Την ομάδα αποτελούσαν οι: Μαρία Ψεύτη, Θέμης Κανδρής, Γιώργος Τσαλκίδης, Βάσω Παρασκευοπούλου, Νανά Παναγιώτου, Μανώλης Κορρές, Σοφία Ράπτη, Θόδωρος Σωτηρόπουλος, Ελένη Σωτηροπούλου. Την ευθύνη της σκηνοθεσίας είχε ο Μανώλης Κορρές.
«Αρκούδα και Αίτηση σε γάμο» (1995)
Η παράσταση
"Αρκούδα και αίτηση σε γάμο" φιλοξενήθηκε στο Δημοτικό Σχολείο στις 14 Αυγούστου 1995. Στο φύλλο
ΑΦ 60 ΤΟ ΚΡΟΚΥΛΕΙΟ (ΟΚΤ-ΝΟΕ-ΔΕΚ-1995) η παρουσίαση του έργου συνοδεύεται από την γλαφυρή λεζάντα :
"Το «Μαγικό θέατρο Άμφισσας» διδάσκει, προβληματίζει μετουσιώνει, μεταφέρει και μεσολαβεί στην επικοινωνία μας με το αθάνατο πνεύμα του Τσέχωφ! Κι εμείς; Όλοι-εκεί - κοινωνοί της ανθρώπινης υπόστασης".Η έρευνα στο διαδύκτιο για το "Μαγικό Θέατρο Άμφισσας" (θεατρική Ομάδα του Πολιτιστικού Κέντρου Φωκίδας) επιβεβαιώνει ότι η ομάδα ιδρύθηκε το 1995, ανεβάζοντας εκείνη τη χρονιά τα μονόπρακτα του Τσέχωφ "Η Αρκούδα" και "Αίτηση σε Γάμο". Τα φωτογραφικά τεκμήρια της εποχής αποκαλύπτουν τα πλούσια και προσεγμένα σκηνικά, τα οποία μεταφέρθηκαν στο χωριό μας από την Άμφισσα για τις ανάγκες της παράστασης.»
«Μακρυγιάννης» (1999)
Η παράσταση
ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ με τον
Χρίστο Καλαβρούζο επιστρέφει πάλι μετά από πολλά χρόνια (1975) στο χωριό για τις εκδηλώσεις "Μακρυγιάννεια '99".
"ΙΠΠΕΙΣ" (2007)
Στις 12 Αυγούστου 2007, στα πλαίσια των Μακρυγιαννείων παρουσιάζονται στο σχολείο οι "Ιππείς" του Αριστοφάνη από το ΔΗΠΕΘΕ Ρούμελης. Ήταν η μεγαλύτερη παραγωγή που ήρθς ποτέ στο χωριό μας, σε σκηνοθεσία Γιώργου Αρμένη και ενθουσίασε το κοινό. Πρωταγωνιστούσε ο ίδιος μαζί με τους Κώστας Φλωκατούλα, Παντελή Παπαδόπουλο, Πάνο Σκουρολιάκο και Περικλή Καρακωνσταντόγλου ενώ η μουσική ήταν του Διονύση Τσακνή.
Στις 12 Αυγούστου του 2012, παρουσιάστηκε στο «Λιβάδι» από το ΔΗΠΕΘΕ Κοζάνης ένα έργο που περιλάμβανε δραματοποιημένη αφήγηση πέντε παραδοσιακών παραμυθιών με τον γενικό τίτλο "Ήταν κάποτε...". Ήταν μια σπονδυλωτή παράσταση που πραγματευόταν τη σκληρότητα που στοιχειώνει τις ανθρώπινες σχέσεις. Πρωταγωνιστές ήταν τρεις νέοι τότε ηθοποιοί Χρήστος Πίτσας, Πέτρος Σπυρόπουλος και Βάσια Χρήστου.
«Μυστήριο Μπούφφο» (2013)
Στις 14 Αυγούστου 2013, η παράσταση "Μυστήριο Μπούφφο" του Βαντιμίρ Μαγιακόφσκι παρουσιάστηκε στο σχολείο στα πλαίσια των εκδηλώσεων Μακρυγιάννεια 2013 από την θεατρική ομάδα Περίακτοι. Οι ΠΕΡΙΑΚΤΟΙ ιδρύθηκαν τον Ιανουάριο του 1996 από την Θεατρική Ομάδας Μαρκοπούλου και από φίλους του θεάτρου της περιοχής Μαρκοπούλου και Πόρτο Ράφτη.
«Στρατηγού Μακρυγιάννη Απομνημονεύματα» (2014)
Το 2014, συμπληρώθηκαν 150 χρόνια από τον θάνατο του Μακρυγιάννη και με αφορμή αυτή ο Θανάσης Σαράντος (Σκηνοθεσία - Διασκευή - Ερμηνεία - Φωτισμοί) ανεβάζει την παράσταση «Στρατηγού Μακρυγιάννη Απομνημονεύματα» που παρουσιάστηκε στις 13 Αυγούστου 2014 στο Σχολείο με μεγάλη επιτυχία. Την παράσταση υποστηρίζει ο Σύλλογος Ιστορικών Μελετών Ιερού Αγώνα εις Στερεά Ελλάδα και η Γεννάδειος Βιβλιοθήκη. Το έργο συνέχισε την επιτυχημένη πορεία του σε όλη την Ελλάδα και τα επόμενα χρόνια.
«Τα ραδίκια ανάποδα» (2015)
Στις 13 Αυγούστου 2015, είδαμε στο κατάμεστο σχολείο μία κλασική παράσταση που παίζεται επί σειρά ετών με πολύ μεγάλη επιτυχία. Η παράσταση περιλαμβανόταν στο πρόγραμμα των Μακρυγιαννείων 2015. Ήταν μία ξεκαρδιστική μαύρη κωμωδία με 13 καταπληκτικούς μονόλογους - επικήδειους (ο Κρητικός, ο Μάγειρας, ο κουλτουριάρης χωριάτης, η χήρα του εφοπλιστή, ο κλέφτης κλπ) που τους έγραψε και τους έπαιξε ο Γιώργος Γαλίτης και που τους σκηνοθέτησε ο Βλαδίμηρος Κυριακίδης.
«Βασιλική Τριανταφύλλου: Αχ! Γιάννη μ’» (2018)
Πρώτη χρονιά για το νεοσύστατο φεστιβάλ Δελφών και το Κροκύλειο είχε την τιμή να φιλοξενήσει τις δύο πρώτες παραστάσεις που έγιναν στη Δωρίδα. Μεταξύ αυτών παρουσιάστηκε η θεατρική παράσταση «Ο γιος μου Γιάννης Μακρυγιάννης» του Γιώργου Μεσολογγίτη, σε σκηνοθεσία Κατερίνας Πολυχρονοπούλου, με την Ευγενία Αποστόλου που προτάθηκε στο φεστιβάλ από τον Σύλλογό μας και δικαιώθηκε από την συμετοχή και το χειροκρότημα του κόσμου. Η παράσταση αποκαλύπτει όσα γνωρίζουμε για την µητέρα του Μακρυγιάννη και από τα λεγόμενά της ανακαλύπτουμε τον γιό της.
«Ένα ελεύθερο ζευγάρι» (2019)
"Το ελεύθερο ζευγάρι" έχονντας ήδη 5 συνεχόμενα χρόνια επιτυχίας παρουσιάστηκε στο ασφυκτικά γεμάτο Λιβάδι στις 14 Αυγούστου 2019. Η παράσταση, ήταν μία διαδραστική κωμωδία και έλαβε την υποστήριξη του Δήμου Δωρίδας. Πρωταγωνιστούσαν ο Γιώργης Κοντοπόδης και η Μαρσώ Φίλη ενώ η σκηνοθεσία ήταν του Αλέξανδρου Λιακόπουλου.
3 του Σεπτέμβρη 1843 – Μακρυγιάννης (2025)
Στην Αθήνα, στο Θέατρο ΑΛΦΑ της οδού Πατησίων, την 1η Ιουνίου 2025,
παρουσάστηκε το βιβλίο του Ζωριανίτη δασκάλου, συγγραφέα και λαογράφου κ. Γιάννου Ηλιόπουλου, με τίτλο «Μάχονται οι Δωριείς στην Επανάσταση», έκδοση του Συλλόγου Κροκυλιωτών ο Μακρυγιάννης. Η εκδήλωση έκλεισε με τον θεατρικό μονόλογο
«3 του Σεπτέμβρη 1843 – Μακρυγιάννης», σε ερμηνεία του
Θοδωρή Προκοπίου. Παρόντες ήταν και οι συντελεστές του έργου, ο σκηνοθέτης
Νίκος Γκεσούλης και ο συγγραφέας
Θανάσης Σκρουμπέλος.
***
Στην παραπάνω ανδρομή, υπήρξαν και κάποιες παραστάσεις με θέμα παραμύθια - καραγκιόζη κ.λ.π. που απευθυνόντουσαν αποκλειστικά στο παιδικό κοινό.
Δεν είναι εύκολο να καταγραφούν όλες, ενδεικτικά όμως αναφέρουμε τρεις σχετικά πρόσφατες:
- «Παραμύθια της Λατινικής Αμερικής» από το θίασο ΩΚΥΠΟΥΣ - Μακρυγιάννεια 2009 στο σχολείο
- «Ο Καραγκιόζης Μαχητής», θέατρο σκιών του Κ. Μακρή - Μακρυγιάννεια 2017 στην πλατεία
- «Ένα πάπλωμα για το βασιλιά» - Χριστούγεννα 2018 στη στέγη του Συλλόγου στον Καρέα
Χρειάστηκε χρόνος και επίμονη προσπάθεια για να συγκεντρωθεί αυτό το υλικό, με μοναδικό σκοπό να διασωθεί μια ψηφίδα της ιστορίας μας και να μείνει ζωντανή η συλλογική μνήμη του τόπου μας. Πέρα από τις ημερομηνίες και τους τίτλους των έργων, πίσω από κάθε παράσταση κρύβεται η προσπάθεια των ανθρώπων του Συλλόγου, η προσμονή των κατοίκων και η ζωντάνια που αποκτά η πλατεία, το σχολείο μας, το Λιβάδι κάθε φορά που στήνεται ένα πάλκο.
Σε μια εποχή που η ύπαιθρος συχνά μαραζώνει, το γεγονός ότι το Κροκύλειο συνεχίζει να φιλοξενεί σημαντικούς θιάσους και καλλιτέχνες είναι κάτι που οφείλουμε να διαφυλάξουμε. Η καταγραφή αυτή μένει ως παρακαταθήκη για να θυμόμαστε πώς ο πολιτισμός μπορεί να κρατήσει ένα χωριό ζωντανό και ενωμένο.
Γραββάνης Ευάγγελος
Πρόεδρος του Συλλόγου Κροκυλιωτών "Ο Μακρυγιάννης"