του Κώστα Αυγερόπουλου
Στο χωριό μας το Κροκύλειο, με την πολύ μεγάλη ιστορία, υπήρξαν και υπάρχουν αγωνιστές πρωτοπόροι στις μάχες για την πατρίδα, όπως ο Μακρυγιάννης αλλά και σε ειρήνη όπως οι εθελοντές, οι ευεργέτες και οι δωρητές που βοήθησαν και βοηθούν το χωριό μας.
Στα τέλη του 19ου και αρχές του 20ου αιώνα έγιναν στο χωριό μας πολλά σημαντικά δημοτικά έργα. Τότε πραγματοποιήθηκαν:
- η μάντρα του νεκροταφείου
- η μεγάλη βρύση
- το κτίριο που στέγασε το Ελληνικό Σχολείο (στη θέση του σήμερα χτίστηκε ο ξενώνας)
- το ρολόι της εκκλησίας που ήταν και το πρώτο ρολόι που τοποθετήθηκε στην επαρχία μας
Με το
ρολόι λοιπόν θα ασχοληθούμε σήμερα. Η χρήση των μηχανικών ρολογιών, όπως αυτό του χωριού μας, άρχισε στα τέλη του 9ου αιώνα. μέχρι τότε χρησιμοποιούσαν τα ηλιακά ρολόγια και τις κλεψύδρες. Πολλά χρόνια αργότερα οι Κροκυλιώτες με την ορμή που τους διέκρινε για κοινωφελή έργα, αποφάσισαν να συμπληρώσουν την ομορφιά του καμπαναριού με ένα ρολόι. Παραγγέλθηκε λοιπόν και κατασκευάστηκε στη Γαλλία.
“Πριν από ογδόντα χρόνια [σημ: η αφήγηση έγινε περί το 1985] οι χωριανοί...πήγαιναν στο Λαύριο, στη γαλλική εταιρία... και δούλευαν. Από τους πρώτους που πήγαν ήταν οι Περλιγκαίοι...πιάστηκαν οικονοµικώς και άνοιξαν φούρνο... εσκέφθησαν...να αγοράσουν ένα ωρολόγι πόλεως για το χωριό... Έπιασαν τους χωριανούς και τους είπαν να δίνουν σ’ αυτούς από ένα ηµεροµίσθιο το µήνα. Είχαν όµως µεγάλη αντίδραση. Ο Σ..... ο Γιαννάκης και ο Κ.....µήτρος τους έπγιαναν τους χωριανούς και τους έλεγαν να µη δίνουν λεπτά, θα τα φάνε οι Περλιγκαίοι. Πέρασε λίγος καιρός, ήλθε το ωρολόγι στον Πειραιά και σηκώθηκε ο ρολογάς και ήλθε στο χωριό... Είδε και είπε σ’ αυτό το κωδωνοστάσιο δεν µπορεί να τοποθετηθεί το ωρολόγι, διότι είναι χαµηλό." Η διαδροµή που έκαναν τα βάρη που δίνουν την κίνηση στο ρολόι ήταν μεγαλύτερη από το ύψος που είχε τότε το καµπαναριό. Έπρεπε λοιπόν να λυθεί το τεχνικό πρόβλημα που εμφανίστηκε.
Συνεχίζει λοιπόν ο μπαρμπα - Αργύρης:
"Τι να κάµουν τότε, εσκέφθηκαν να χαλάσουν μερικά λεπτά που είχαν στείλει οι εργαζόµενοι στην Αµερική να φκιάσουν τα γεφύρια στο χωριό... Πήγαν στην Άµφισσα, συµφώνησαν µε ειδικούς τεχνίτες... να φκιάσουν νέο κωδωνοστάσιο. Μόλις το έµαθαν οι ραδιούργοι του χωριού, έγραψαν γράµµατα στην Αµερική ότι το συµβούλιο χάλασε τα λεπτά για κωδωνοστάσιο και δεν φκιάνει τα γεφύρια. Ήλθαν οι τεχνίτες και έφεραν και έναν εργάτη με μία καµήλα... και εκεί που πέρναγε άπλωνε η καµήλα το κεφάλι της μέσα στα κήπια και άδραχνε κολοκυθιές, κολοκύθια, λάχανα... Αφού έγινε το κωδωνοστάσιο, έγραψαν στο ρολογά να πάρει το ωρολόγι να το φέρει ατµοπλοϊκώς στην Ερατεινή, να πάνε από δω να το πάρουν... εκίνησαν νύχτα... πήγαν στην Ερατεινή, πήραν το ωρολόγι και τον ωρολογά και ήλθαν το βράδυ στο χάνι του Κωνσταντέλλου στο στενό... Την άλλη µέρα το έφεραν στο χωριό... έφερναν τη μηχανή σε δύο τέµπλες δεµένη... και ήσαν δύο άνδρες μπροστά και δύο πίσω... και οι άλλοι έρχονταν από κοντά να αντικαταστένουν εκείνον που κουράζεταν. Τις πλάκες και τα βάρη τα έφεραν με ζώα. Ήταν το πρώτο ωρολόγι που έγινε στην επαρχία µας. Το παρήγγειλαν το 1908 και το τοποθέτησαν το 1909."
Σχετικά με τις καμπάνες της εκκλησίας, ο μπαρμπα - Αργύρης αναφέρει ότι τη μικρή καμπάνα που είχαν κρεμάσει οι χωριανοί σ΄ένα πουρνάρι όταν πρωτοχτίστηκε η εκκλησία και τις δύο του παλιού καμπαναριού, τις τοποθέτησαν στο νέο καμπαναριό. Η πιο μεγάλη από αυτές έσπασε και παρήγγειλαν νέα και μεγαλύτερη... "..αλλά ο τεχνίτης δεν έβαλε όλα τα υλικά και δεν έχει τη φωνή που έπρεπε να έχει. Η δεύτερη (καμπάνα) έσκασε όταν κατέλαβαν οι Έλληνες την Χειμάρα... Την έστειλε το εκκλησιαστικό συμβούλιο και την έφκιασε στο ίδιο εργοστάσιο, αλλά την έφκιασε το παιδί του και την έφκιασε πολύ καλή. Από μακριά, άμα τις ακούσει κανείς, βλέπει τη διαφορά τους, η μικρή είναι αηδόνι”.
Τελικά τα λεφτά έφτασαν να γίνουν και τα γεφύρια. Το ρολόι μπήκε και λειτουργεί και οι χτύποι του έγιναν χτύποι της καρδιάς του χωριού μας για πάνω από έναν αιώνα.